Formalności budowlane w 2025 roku – pozwolenia, zgłoszenia, nowe przepisy

Zmiany, zmiany, zmiany. Nowelizacje przepisów to norma, a w związku z tym lepiej nie polegać na wcześniej zdobytej wiedzy. Jak zatem wyglądają formalności budowlane w 2025 roku? Najwyższa pora, żeby to sprawdzić.

Pozwolenie na budowę – kiedy jest wymagane?

W 2025 roku obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy nadal większości inwestycji o większym zakresie lub wpływie na otoczenie. Wymóg ten obejmuje m.in. budowę domów jednorodzinnych o powierzchni przekraczającej ustalony próg.

Dom jednorodzinny można zbudować bez uzyskania pozwolenia, jeśli zostaną spełnione warunki takie jak:

• powierzchnia zabudowy – do 70 m²;
• liczba kondygnacji – budynek parterowy;
• obszar – mieści się w całości na działce inwestora;
• przeznaczenie – na własne potrzeby mieszkaniowe.

Pozwolenie wymagane jest również przy poważnych przebudowach istniejących obiektów, które wpływają na konstrukcję lub parametry użytkowe.

Nowością jest możliwość uzyskania pozwolenia w pełni cyfrowo za pośrednictwem platformy eBudownictwo. System umożliwia składanie wniosków online, co przyspiesza obsługę i ogranicza konieczność chodzenia do urzędów.

Zgoda sąsiada i zgłoszenie budowy – co się zmieniło w tej kwestii?

W 2025 roku zaktualizowano katalog inwestycji niewymagających pozwolenia, co stanowi istotne ułatwienie. Przepisy precyzują również, kiedy konieczne jest uzyskanie zgody sąsiadów lub załączenie dodatkowej dokumentacji technicznej.

Sąsiad, czyli właściciel działki graniczącej z obszarem, na którym będzie realizowana budowa domu, staje się stroną, gdy obszar oddziaływania budynku wykracza poza granice działki. Zgoda sąsiada na rozpoczęcie prac jest więc wymagana, gdy inwestycja wpływa na:

• nasłonecznienie jego budynku albo mieszkania, w tym przypadku chodzi np. o chęć postawienia domu piętrowego w cieniu istniejącego budynku;
• bezpieczeństwo takie jak ryzyko osuwisk;
• warunki wodne, m.in. zmiana spływu wód opadowych;
• hałas, zadymienie, a więc np. kominy blisko granicy działki;
• widok lub przesłonięcie okien.

Dla wielu mniejszych inwestycji nadal wystarczające jest zgłoszenie zamiaru budowy. Dotyczy to m.in. wolnostojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile ich obszar oddziaływania mieści się w całości na działce inwestora, a także budynków gospodarczych, altan, garaży i oczek wodnych do określonej powierzchni.

Nowe przepisy i zmiany w prawie budowlanym

Nowelizacja prawa budowlanego, obowiązująca od stycznia 2025 roku, wprowadziła kilka kluczowych zmian. Jedną z najważniejszych jest uproszczenie procedur dla domów o powierzchni zabudowy do 120 m², które mogą być realizowane na podstawie samego zgłoszenia, bez konieczności uzyskiwania pozwolenia.

Digitalizacja dokumentów również znalazła swoje odzwierciedlenie w nowych przepisach budowlanych. W 2025 roku wprowadzono obowiązek prowadzenia cyfrowego dziennika budowy. Ten nakaz ma poprawić przejrzystość dokumentacji.

Zmieniono także zasady dotyczące projektów budowlanych. Od 2025 roku projekt techniczny musi być bardziej szczegółowy, czyli zawierać dodatkowe informacje o instalacjach oraz wpływie prac na środowisko. Nowe przepisy mają na celu podniesienie jakości realizowanych inwestycji.

Proces cyfryzacji formalności

Postępująca cyfryzacja objęła kolejne etapy procesu budowlanego. Portal eBudownictwo umożliwia obecnie:

• złożenie zgłoszenia budowy;
• wysłanie wniosku o pozwolenie;
• zawiadomienie o rozpoczęciu robót;
• prowadzenie dziennika budowy.

Na tym jeszcze nie koniec. Ułatwiony został także dostęp do map geodezyjnych i dokumentacji planistycznej.

Obowiązek korzystania z cyfrowych narzędzi dotyczy coraz większej liczby inwestorów i projektantów. Wymaga to znajomości funkcjonowania nowego systemu. Przejrzystość i dostępność danych mają jednak cel, jakim jest pozytywny wpływ na tempo realizacji procedur i ograniczenie liczby błędów formalnych.

Nowe przepisy, nowe wymagania

Zmiany w prawie budowlanym obowiązujące od 2025 roku wprowadzają liczne ułatwienia. Jednocześnie nakładają nowe obowiązki na inwestorów i projektantów. Dostosowanie się do aktualnych przepisów oraz korzystanie z narzędzi cyfrowych staje się niezbędne do sprawnego przeprowadzenia inwestycji.

Jakby jednak nie patrzeć, dom buduje się zwykle raz w życiu. Warto zatem poświęcić czas na zdobycie wiedzy i opanowanie umiejętności, które umożliwią zakończenie prac jak najszybciej i w pełni zgodnie z prawem.