Jak światło wpływa na funkcjonowanie organizmu człowieka?

Dla prawidłowego funkcjonowania jak i regeneracji organizm ludzki potrzebuje wody i żywności – w tym zawarte w nich witaminy jak i mikroelementy. W podobny sposób oddziałowuje na nas światło. Gdyby go nagle zabrakło, cykl dobowy organizmu zostałby całkowicie rozregulowany i przestalibyśmy po prostu widzieć.

Ile światła potrzebujemy i jakie są skutki jego niedoboru?

Licznikiem światła w naszym organizmie jest szyszynka, która pod wpływem światła hamuje produkcję melatoniny (hormon ten w dużej ilości odpowiedzialny jest za właściwy sen). Gruczoł ten zapamiętuje ona przez jak długi czas i z jakim natężeniem promienie świetlne docierają do oka. Aby szyszynka mogła prawidłowo funkcjonować musi otrzymać ok. 2,5 tys. luksów światła w ciągu kilku godzin. W słoneczny letni dzień natężęnie światła może dojść do 100 tys. luksów, ale jesienią i zimą jest już go znacznie mniej – jego natężęnie spada do 100-500 luksów. Typowe oświetlenie w biurze to tylko 300 luksów.

Niedobór światła powoduje:

• senność
• ociężałość
• drażliwość
• szybkie męczenie się
• brak apetytu i jednocześnie wzmożony apetyt na słodycze, co prowadzi do otyłości
• długotrwały niedobór światła (przy uwarunkowaniach genetycznych) może być również przyczyną sezonowej depresji (SAD).

Światło sprawia, że widzimy

To że widzimy zawdzięczamy oku, a konkretnie dwóm typom receptorów znajujących się w jego siatkówce – czopkom i pręcikom.

Światło docierajace do tych receprotów wyzwala reakcje chemiczne, które powodują, że przez nerwy łączące receptory z korą wzrokową znajdującą się w tylnej części mózgu, wysyłane są sygnały interpretowane jako wrażenia wzrokowe.

Przy niskim natężeniu światła pracują jedynie pręciki. Niskie natężeniepowoduje, że spada rozdzielczość naszego oka, czego skutkiem jest brak możliwości rozpoznawania szczegółów widzianego obrazu – rozpoznajemy jedynie kształty. Poza tym wszystko widzimy w kolorach czarno-białych i możemy określić jedynie stopień ich stopień jasności.

Wzrost natężenia światła sprawia, że widzenie skotopowe przechodzi w fazę przejściową – widzeniemezotopowe, które polega na upośledzonym rozpoznawaniu barw i przechodzi do widzeniafotopowego, kiedy widzimy szczegóły obrazu a nie tylko ich kształt oraz rozpoznajemy wszystkie barwy.

Światło steruje także naszym zegarem biologicznym

Światło, a dokładniej cykle dobowe światło-ciemność, które powtarzają są regularnie, kontrolują zegar biologiczny człowieka poprzez wpływ na produkcję hormonów odpowiedzialnych za sen i pobudzenie – melatoniny i kortyzolu.

Jeśli w ciągu dnia nie dostarczymy naszemu organizmowi odpowiedniej dawki promieniowania świetlnego w ciągu dnia będziemy czuć się zmęczeni oraz senni, a w nocy może dojść do zaburzeń snu w nocy. Dlaczego? W nocy poziom melatoniny (produkowanej przez szyszynkę) rośnie, a kortyzolu maleje. Dzięki temu śpimy. W dzień sytuacja ulega odwróceniu – poziom melatoniny spada, a kortyzolu rośnie, dzięki czemu jesteśmy pobudzeni i aktywni.

Według danych pochodzących z raportu Amerykańskiego Towarzystwa Medycznego z 2012 roku nawet słabe światło płynące z nocnej lampki może zahamować uwalnianie melatoniny, co prowadzi do zaburzeń snu. Do tego całodobowe oświetlenie może powodować nasilenie innych problemów zdrowotnych, włączając w to nadwagę, cukrzycę, wahania nastroju, depresję a nawet zaburzenia płodności.

Światło wpływa na naszą wydajność w pracy i poprawia efektywność uczenia się

Wyniki badań pokazują, że uczniowie klas, w których znajdowały się większe okna mieli nawet do 18 proc. lepsze wyniki z testów, niż ci przebywający w pomieszczeniach gorzej doświetlonych*. Okazuje się także, że przedsiębiorstwa, które zdecydowały się na przeniesienie pracowników do budynków z lepszym dostępem do naturalnego światła, odnotowały wzrost wydajności o około 15 proc.**

*L. Heschong, Daylighting and Human Performance, ASHRAE Journal, vo. 44, no. 6, pp. 65-67, 2002.
**L. Edwards, P. Torcellini, A Literature Review of the Effects of Natural Light on Building Occupants, National Renewable Laboratory, U.S. Department of Energy, 2002.