Jak zalegalizować samowolę budowlaną?

Samowola budowlana to działanie, polegające na rozbudowie albo budowie domu lub innego obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę. O samowoli można mówić także w przypadku wprowadzenia odstępstw od projektu bez uzyskania zmian w pozwoleniu na budowę. Wreszcie, samowolą jest wybudowanie na przykład domu i nie zgłoszenie tego do odpowiednich urzędów.

Na pierwszy rzut oka wszystkie te przypadki wydają się na pozór absurdalne – kto  buduje dom rozpoczyna budowę bez pozwolenia budowlanego albo na własną rękę zmienia projekt? Okazuje się jednak, że nie brakuje takich przypadków, a powody złamania przepisów bywają prozaiczne – na przykład brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, konflikt z sąsiadem, nagły przypływ gotówki czy jeszcze wiele innych.

W przypadku każdej samowoli inspektor nadzoru budowlanego nakaże rozbiórkę domu. Ale ta decyzja nie jest jeszcze ostateczna, nie wszystko stracone. Zazwyczaj urzędnik wyznacza termin jej wykonania, a w tym czasie można spróbować zalegalizować to, co zostało rozpoczęte bez odpowiednich dokumentów. Możliwości takie daje obowiązująca od sierpnia 2010 roku nowelizacja ustawy Prawo budowlane.

Nowe prawo znacznie ułatwia legalizację samowoli. Zmieniono przepis, według którego inwestor musiał mieć decyzję o warunkach zabudowy, na terenie bez planu zagospodarowania przestrzennego, już w dniu rozpoczęcia postępowania rozbiórkowego.

Według nowelizacji, inspektor nadzoru budowlanego powinien sprawdzić, czy w czasie budowy nie zostały naruszone przepisy techniczno – budowlane i zażądać od inwestora projektu zagospodarowania działki oraz zaświadczenie od organu administracyjnego – na przykład wójta czy burmistrza o zgodności inwestycji z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego. Na zdobycie tych wszystkich dokumentów inwestor ma 30 dni od wydania decyzji o nakazie rozbiórki samowoli budowlanej. W przypadku, kiedy budowa jeszcze trwa, inspektor nakazuje natychmiastowe wstrzymanie prac budowlanych.

Po dostarczeniu dokumentów, inspektor budowlany sprawdza ich zgodność ze stanem faktycznym. To jednak nie koniec – za legalizację trzeba zapłacić, a stawka wyliczana jest według szczegółowych tabel. Kara to skomplikowane mnożenie stawki opłaty, współczynnika kategorii obiektu budowlanego i współczynnika wielkości tego obiektu. Warto wiedzieć, że na przykład opłata legalizacyjna w związku z samowolnie zbudowanym budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wynosi 50.000 zł. W przypadku, gdy budowane są domy bez wymaganego prawem zgłoszenia opłata legalizacyjna wynosi od 2500 do 5000 zł.

Po dokonaniu opłaty i stwierdzeniu, że dokumenty są w porządku, inspektor nadzoru, na wniosek inwestora, zatwierdza projekt budowlany i wydaje pozwolenie na wznowienie robót – to w przypadku, jeśli prace budowlane nie zostały zakończone.