Procedury odzyskiwania długów

Kiedy sąd?

Jeśli polubowne sposoby odzyskania długu nie przyniosły efektu, bez zbędnej zwłoki należy skierować sprawę do sądu. W postępowaniu gospodarczym najbardziej korzystne dla wierzyciela jest postępowania nakazowe. Przede wszystkim jest najtańsze (1/4 „zwykłego” wpisu sądowego) i najbardziej efektywne, ponieważ nakaz zapłaty wydany przez sąd w tym trybie, stanowi tytuł zabezpieczenia, który umożliwia wierzycielowi np. skierowanie do komornika wniosku o wszczęcie egzekucji w celu zabezpieczenia dochodzonego roszczenia lub też skierowanie do sądu wieczystoksięgowego wniosku o wpisanie na nieruchomości dłużnika hipoteki.

Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, o ile wierzyciel się tego domaga (stosowny wniosek w pozwie), a powód (wierzyciel przed sądem) udokumentuje przed sądem swoje roszczenia :

• dokumentem urzędowym,
• zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem (np. podpisaną fakturą),
• wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i nie zapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Nakaz zapłaty wydawany jest także:

• przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu, których prawdziwość i treść nie budzi wątpliwości,
• w sytuacji, w której roszczenia dochodzi bank na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych,
• na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego oraz dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia pieniężnego lub odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1323).

Kontrolowanie sytuacji

Wniesienie sprawy do sądu nie powinno oznaczać zaprzestania kontaktu z dłużnikiem. Istotą windykacji jest działanie kompleksowe. Wiadomo skądinąd, że niektórzy dłużnicy są specjalistami w przeciąganiu spraw przed sądem. Dlatego też konieczny jest dalszy kontakt i wywieranie presji na dłużnika na każdym etapie postępowania.

Windykator – wierzyciel może i powinien korzystać z innych możliwości przyznanych mu przez prawo do:

• skierowania wobec dłużnika niewypłacalnego wniosku o ogłoszenie jego upadłości,
• wpisanie dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych KRS,
• umieszczenie dłużnika w jednym z funkcjonujących w Polsce Biur Informacji Gospodarczej,
• zawiadomienia organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przez dłużnika przestępstwa (jeśli są ku temu przesłanki),
• czy ogłosić publicznie zamiar zbycia wierzytelności wobec dłużnika.

Prawomocny nakaz lub wyrok sądu jest tytułem wykonawczym uprawniającym do wszczęcia egzekucji sądowej przez komornika

Warto wiedzieć, że komornik jest organem działającym – w granicach określonych przez prawo i dysponującym licznymi atrybutami przymusu – tylko na wniosek wierzyciela. Nie jest więc tak, że „komornika wysyła sąd”. To wierzyciel inicjuje i powinien ściśle kontrolować egzekucję. Skierowanie wniosku egzekucyjnego do komornika nie musi oznaczać oddania mu inicjatywy. Windykacja powinna trwać nadal.

Wierzyciel ma w zasadzie swobodę wyboru komornika. Wśród egzekutorów jest zdrowa konkurencja i firma windykacyjna z reguły ich zna pod kątem skuteczności (lub braku). Wierzyciel powinien wskazać we wniosku egzekucyjnym wszystkie znane mu składniki majątkowe należące lub mogące należeć do dłużnika celem ich zajęcia przez komornika. Ewentualnie zawnioskować do komornika o podjęcie poszukiwań majątku. Powinien też reagować na okoliczności mające miejsce w toku egzekucji.

Warto również uczestniczyć w czynnościach egzekucyjnych z udziałem komornika – w toku czynności mogą się pojawić kwestie wymagające aktywnego udziału wierzyciela. To wierzyciel jest gospodarzem egzekucji. Dobrze jest, aby we współpracy z komornikiem aktywnie wspierać jego działania, składając stosowne wnioski.

W razie opieszałości komornika, jego niekompetencji, wierzyciel również powinien reagować jako czynna strona postępowania. W skrajnych przypadkach na czynności komornika (lub ich brak) przysługuje skarga do sądu rejonowego, przy którym komornik działa.

Autor: Szymon Kobierski, Dyrektor Działu Dochodzenia Roszczeń Pragma Inkaso