Ochrona oczu i twarzy w pracy

Do urazów oczu i twarzy dochodzi najczęściej przez uderzenie odpryskami powstającymi przy obróbce materiałów budowlanych bądź uszkodzone ruchome elementy narzędzi bądź maszyn budowlanych.

Aby uchronić się przed przykrymi konsekwencjami pracy warto korzystać z odpowiednich zabezpieczeń. Tym bardziej, taki obowiązek nakładają przepisy BHP.

Do środków ochrony oczu i twarzy zaliczamy: okulary ochronne, gogle ochronne, osłony twarzy oraz osłony spawalnicze.

Specjalne konstrukcje tych środków ochrony zapewniają bezpieczeństwo twarzy i oczu podczas wykonywania różnych prac. Nie jest to tani „gadżet”, dlatego warto dobrać właściwe zabezpieczenie w zależności od wykonywanej pracy i panujących w niej zagrożeń.

Pamiętajmy. Kupiony i używany sprzęt musi być nie tylko funkcjonalny i wygodny, ale spełniać również określone parametry.

PRZED CZYM I JAK CHRONIĆ OCZY I TWARZ

W branży budowlanej najczęściej stosuje się ochrony przed urazami mechanicznymi, promieniowaniem optycznym oraz przed czynnikami chemicznymi.

Ochrona przed urazami mechanicznymi

Najczęściej występującym i najbardziej niebezpiecznym czynnikiem mechanicznym występującym na stanowiskach pracy są odpryski ciał stałych powstałych m.in. przy ręcznej i maszynowej obróbce drewna, metali, kamieni, betonu oraz tworzyw sztucznych. Źródłami odprysków mogą być również uszkodzone, ruchome elementy maszyn takie jak: tarcze szlifierskie, tarcze przecinarek kątowych, wiertła, itp.

Dobierając właściwą ochronę należy określić stopień zagrożenia – siłę (szybkość) z jaką odprysk może uderzyć. Kupione więc okulary, gogle bądź osłony muszą być przebadane pod kątem odporności na uderzenie i na tej podstawie przyporządkowane odpowiedniej klasie ochrony.

Najwyższą klasę ochrony posiadają osłony twarzy, najniższą – okulary ochronne.

>>> O oznaczeniach dotyczących wytrzymałości na uderzenia osłon twarzy i oczu czytaj tutaj

Okulary ochronne SA 140 przeciw odpryskom ciał stałych, ze świetnie dopasowującymi się, elastycznymi zausznikami. Optymalne dla pracowników używających wiertarek, szlifierek czy pilarek mechanicznych. Sampreys. Odporność na uderzenia – F	Gogle ochronne z bezbarwnym szkłem oraz systemem przewietrzania. Chronią oczy przed pyłami oraz rozpryskami ciał stałych (szlifowanie, wiercenie). AML Gliwice.	Gogle ochronne. Sampreys
Okulary ochronne SPERIAN SP 1000 z soczewką rozjaśniającą, niezaparowującą Dura-Streme w kolorze żółtym HDL przeznaczone są do ochrony przed uderzeniami o niskiej energii (45m/s), olśnieniem słonecznym, wiatrem, kurzem oraz zanieczyszczeniami unoszącymi się w powietrzu. Sprawdzają się w zanieczyszczonych środowiskach o wysokiej zawartości cząstek stałych przy takich pracach, jak szlifowanie, struganie, skrobanie i piaskowanie.	Okulary ochronne 3M 2730. Lekkie okulary ochronne. Soczewki z poliwęglanu, odporne na zaparowanie i zadrapania. Zapewniają ochronę przed uderzeniami cząstek o niskiej energii i promieniowaniem UV. Klasa optyczna: 1. Możliwość regulacji długości ramion i kąta nachylenia soczewki.	Gogle ATLANTIC – JSP. Gogle ochronne z wentylacją pośrednią, szeroką, elastyczną taśmą nagłowia. Soczewka odporna na zarysowania i zaparowanie. Klasa optyczna: 1. Mogą być noszone z okularami korekcyjnymi.
Uvex – Półmaska Ultravision 9301.317. Półmaska ULTRAVISION mocowana w prosty sposób do wszystkich gogli Uvex (na zdjęciu razem z goglami Ultravision 9301.714). Pełni funkcję osłony przeciwodpryskowej, chroni przed uderzeniami ciał stałych oraz przed rozbryzgami cieczy.	Osłona INVICIBLE – JSP. Przeciwodpryskowa uchylna osłona twarzy, montowana na nagłowiu samonośnym. Chroni przed odpryskami ciał stałych, cieczy i chemikaliów. Nagłowie z polipropylenu z regulacją za pomocą pokrętła. Szyba wymienna z poliwęglanu o wymiarach: szerokość – 40cm, wysokość – 20cm, grubość – 1mm. Klasa optyczna: 1.	Osłona twarzy PULSAFE Clearways do ochrony twarzy i oczu na stanowiskach gdzie występuje zagrożenie odpryskami mechanicznymi oraz rozbryzgami cieczy.

Ochrona przed promieniowaniem optycznym

Źródła promieniowania optycznego, takie jak np.: lampy ksenonowe, lampy fluorescencyjne, żarówki halogenowe o dużej mocy, piec hutniczy, płomień palnika gazowego, otwarty łuk elektryczny wykorzystywany przy spawaniu itp. mogą być przyczyną wielu poważnych zagrożeń.

Przed promieniowaniem nadfioletowym (także widzialnym) i podczerwonym chronią odpowiednie okulary, gogle i osłony twarzy o różnych filtrach – w zależności od intensywności promieniowania.

>>> Więcej o filtrach czytaj w artykule „Filtry w osłonach oczu i głowy”

Spawalnicze okulary ochronne SA 140.Wyposażone są we wkładki antypoślizgowe w końcówkach zauszników, miękki, łatwo dopasujący się nosek, filtr UV400. Są odporne na zarysowania. Odporność na uderzenia – F	Okulary spawalnicze Uvex 9162 041 z powłoką spawalniczą infradur Plus z filtrem chroniącym przed podczerwienią IR, wyposażone w system zauszników uvex duo-flex o 4-stopniowej regulacji długości oraz 2-stopniowej regulacji kąta pochylenia szybki. Efektywny system wentylacji dzięki otworom w bocznych osłonkach. Poliwęglanowe szybki posiadają matowe zabezpieczenia przed oślepiającym i odbitym światłem padającym z góry. Okulary można zakładać na własne okulary korekcyjne. Stopnie ochrony (filtry): 1,7 ; 4 ; 5 ; 6.	Przyłbica spawalnicza Lincoln LINC SCREEN SMART. Źródło: icd.pl

Ochrona oczu i twarzy przed czynnikami chemicznymi i biologicznymi

Szkodliwe dla zdrowia i niebezpieczne substancje chemiczne mogą występować w powietrzu jednocześnie w kilku postaciach np.: gazów, pyłów, kropel lub rozbryzgów cieczy. Czynniki chemiczne i pyły przemysłowe, w zależności od stopnia toksyczności i stężenia, mogą działać drażniąco na błonę śluzową oczu i twarzy oraz mogą w drastycznych przypadkach prowadzić do oparzenia gałki ocznej i skóry.

Jako ochronę oczu i twarzy przed takimi zagrożeniami powinniśmy wykorzystywać gogle oraz osłony twarzy. Tylko te osłony uniemożliwią kontakt szkodliwych substancji z oczami i skórą.

Gogle do takiego zabezpieczenia oczu zbudowane są zwykle z kilku szybek z poliwęglanu, elastycznej oprawy chroniące przed kroplami cie oraz taśmy pozwalającej na szczelne dopasowanie do twarzy. Praktyczne w użytkowaniu są gogle z wentylacją. Dzięki temu zapobiega się zaparowaniu szybek, a także wnikaniu drobinek pyłów czy cieczy.Dużą zaletą korzystania z gogli jest możliwość noszenia jednocześnie okularów korekcyjnych.

Osłony twarzy przeznaczone są do ochrony twarzy i oczu przed rozbryzgami cieczy, np. podczas przelewania szkodliwych substancji płynnych. Materiały, z których wykonane są ochrony, są odporne na większość chemikaliów.

Inne formy występowania związków chemicznych – krople cieczy, gazy i pyły – wymagają odpowiednich gogli ochronnych.

Czynniki termiczne

Na „gorących” stanowiskach pracy, wyposażonych w źródła intensywnego promieniowania termicznego, występują zagrożenia zdrowia ze strony promieniowania optycznego oraz często zagrożenia mechaniczne wywołane np.: odpryskami stopionych metali i żużlu, iskrami oraz bezpośrednim kontaktem z płomieniem.

Łuk powstający przy zwarciu elektrycznym

Instalacje elektryczne mogą stanowić źródło zagrożeń życia i zdrowia. Skutkami tych zagrożeń mogą być: porażenia prądem elektrycznym, oparzenia skóry oraz olśnienia oczu wywołane łukiem powstającym przy zwarciu elektrycznym.

Okulary ochronne. Przeznaczone są do ochrony oczu z przodu, a jeżeli wyposażone są w boczne osłonki to również z boku. Składają się z oprawy, szybek ochronnych lub filtrów oraz zauszników.

Soczewki wykonane są z nietłukącego się szkła lub z tworzywa sztucznego. Przezroczyste szkła – bez filtrów ochronnych – służą przede wszystkim jako ochrona przed odpryskami. Szkła z filtrami są szkłami barwionymi, chroniącymi przed promieniowaniem ultrafioletowym, podczerwonym i przed jaskrawym światłem. Dostępne są okulary ochronne, które można nosić na okularach korekcyjnych.

NORMY

PN-EN 165:2007 – Ochrona indywidualna oczu. Terminologia.

PN-EN 166:2005 – Ochrona indywidualna oczu. Wymagania.

PN-EN 169:2005 – Ochrona indywidualna oczu. Filtry spawalnicze i filtry dla technik pokrewnych. Wymagania dotyczące współczynnika przepuszczania i zalecane stosowanie.

PN-EN 170:2005 – Ochrona indywidualna oczu. Filtry chroniące przed nadfioletem. Wymagania dotyczące współczynnika przepuszczania i zalecane stosowanie.

PN-EN 171:2005 – Ochrona indywidualna oczu. Filtry chroniące przed podczerwienią. Wymagania dotyczące współczynnika przepuszczania i zalecane stosowanie.

PN-EN 172:2000 – Ochrona indywidualna oczu. Filtry chroniące przed olśnieniem słonecznym, do zastosowań przemysłowych.

PN-EN 172:2000/A1:2002 – Poprawki do PN-EN 172:2000 – Ochrona indywidualna oczu. Filtry chroniące przed olśnieniem słonecznym, do zastosowań przemysłowych.

PN-EN 172:2000/A2:2003 – Poprawki do PN-EN 172:2000 – Ochrona indywidualna oczu. Filtry chroniące przed olśnieniem słonecznym, do zastosowań przemysłowych.

PN-EN 175:1999 – Ochrona indywidualna. Środki ochrony oczu i twarzy stosowane podczas spawania i w procesach pokrewnych.

PN-EN ISO 8980-1:2006 – Optyka oftalmiczna. Gotowe soczewki okularowe nieokrojone. Część 1: Wymagania dotyczące soczewek jednoogniskowych i wieloogniskowych.

PN-EN ISO 8980-1:2006/AC:2007 – Zmiany do PN-EN ISO 8980-1:2006 – Optyka oftalmiczna. Gotowe soczewki okularowe nieokrojone. Część 1: Wymagania dotyczące soczewek jednoogniskowych i wieloogniskowych.